30 دسامبر 2024 - در مطالعه ی اخیراً منتشر شده درNature Reviews Endocrinology، محققان پیشرفت های اخیر در درمان های مبتنی بر پپتید-1 شبه گلوکاگون (GLP-1) را بررسی کردند. در این مطالعات، ایندیکیشن های درمانی برای آگونیست‌های GLP-1 فراتر از دیابت گسترش یافته و شامل کاربردهایی برای درمان بیماری‌های قلبی عروقی و کلیوی، و همچنین آپنه خواب و بیماری متابولیک کبدی، می‌شود.

مزایای آگونیست های  GLP-1

درمان های مبتنی بر GLP-1، مدیریت دیابت قندی نوع 2 را متحول کرده اند. این داروها، عملکرد هورمون اینکرتین GLP-1 را تقلید می کنند که ترشح انسولین وابسته به گلوکز را افزایش می دهد، تخلیه معده را به تاخیر می اندازد و اشتها را مدیریت می کند. از جمله مزایای سلامتی مرتبط با آگونیست هایGLP-1  می توان به بهبود کنترل قند خون و کاهش وزن قابل توجه اشاره کرد، که یک عامل مهم در رسیدگی به بیماری های مرتبط با چاقی است.

سماگلوتاید یکی از آگونیست های GLP-1، به دلیل تطبیق پذیری، اثربخشی و توانایی آن برای رسیدگی همزمان به چندین نگرانی متابولیک و قلبی عروقی به طور گسترده مورد مطالعه قرار گرفته است. شواهد رو به رشد نشان ‌دهنده ی تغییر در نحوه درک درمان‌های GLP-1، از داروهای ضد دیابت به ابزارهای جامع برای بهبود سلامت متابولیک است.

مزایای بالینی درمان های مبتنی برGLP-1 ، شامل کنترل قند خون و همچنین بهبودهای حیاتی در سلامت قلبی عروقی، نتایج کلیوی و حتی شرایطی مانند آپنه انسدادی خواب است.

فواید قلبی عروقی

اخیراً، کارآزمایی اثرات سماگلوتید بر پیامدهای قلبی عروقی در افراد دارای اضافه وزن یا چاقی(SELECT)  مزایای قلبی عروقی این دارو را در افراد چاق اما بدون دیابت بررسی کرده است. کارآزمایی SELECT کاهش 20 درصدی در حوادث قلبی عروقی اصلی، از جمله انفارکتوس میوکارد، سکته مغزی و مرگ قلبی عروقی را گزارش کرد.

این نتایج در میان گروه‌های مختلف جمعیت‌شناختی و بالینی، از جمله گروه‌هایی با شاخص‌های توده بدنی (BMI)، سن‌ها و بیماری‌های همراه متفاوت، مشاهده شد. علاوه بر این، فواید آن در عرض چند ماه مشهود بود، که به طور قابل توجهی سریعتر از آزمایشات قبلی مربوط به بیماران دیابتی بود.

حمایت از عملکرد کلیه

کارآزمایی ارزیابی عملکرد کلیه با سماگلوتاید یک بار در هفته (FLOW) اثربخشی سماگلوتید را در محافظت از عملکرد کلیه در بیماران دیابت نوع 2 مبتلا به بیماری مزمن کلیوی گزارش کرد. به طور خاص، کاهش 24 درصدی در حوادث مرتبط با کلیه، همراه با کاهش قابل توجه در وزن بدن و سطوح هموگلوبینA1c مشاهده شد. این یافته ها به ویژه با توجه به شیوع رو به رشد عوارض کلیوی مرتبط با دیابت قابل توجه می باشند.

آپنه انسدادی خواب

درمان‌های مبتنی برGLP-1 ، همچنین در درمان آپنه انسدادی خواب، وضعیتی که اغلب با چاقی مرتبط است، نویدبخش هستند. در آزمایشات بالینی، تیرزپاتید که یک آگونیست گیرنده ی پلی پپتیدی مهارکننده ی دوگانه GLP-1 و GIP است، به طور قابل توجهی سبب کاهش وزن و کاهش دوره های آپنه گردید. این نتایج یک رویکرد درمانی جدید را برای مدیریت آپنه خواب از طریق مداخلات متابولیکی پیشنهاد می‌کند، بنابراین کاربرد درمان‌های مبتنی بر GLP-1 را گسترش می دهد.

بیماری متابولیکی کبد

درمان‌های مبتنی برGLP-1 ، پتانسیل قابل‌توجهی در رسیدگی به بیماری‌های متابولیکی کبد، مانند استئاتوهپاتیت مرتبط با اختلال متابولیک (MASH) نشان داده‌اند. MASH، یک بیماری مزمن کبدی است که با تجمع چربی و التهاب مشخص می شود که در صورت عدم درمان اغلب به فیبروز یا سیروز تبدیل می شود. ظهور آگونیست های گیرنده GLP-1 و آگونیست های دوگانه، مانند survodutide، یک رویکرد امیدوارکننده برای مدیریت MASH ارائه داده است.

در فاز دوم کارآزمایی‌های اخیر، کارایی سورودوتاید در بهبود سلامت کبد در افراد مبتلا به MASH تایید شده با بیوپسی، نشان داده‌ شد. در واقع، دوزهای هفتگی سورودوتاید به طور قابل توجهی علائمMASH  را کاهش می دهد، به طوری که تا 67٪ از دریافت کنندگان سورودوتاید کاهش 30درصدی یا بیشتر این علائم را تجربه کردند. علاوه بر این، کاهش وزن 10 تا 13 درصدی در افراد تحت درمان با سورودوتاید مشاهده شد، بنابراین نقش کاهش وزن در کاهش التهاب و فیبروز کبد مورد تاکید قرار گرفت.

این مزایا بدون بدتر شدن فیبروز در اکثر موارد مشاهده شد که نشانگر پیشرفتی حیاتی در درمان بیماری‌های کبدی مرتبط با چاقی و اختلال عملکرد متابولیک است. به نظر می رسد مکانیسم های دخیل در این فواید سلامتی، فراتر از مکانیسم هایی است که به کاهش وزن نسبت داده می شود.

آگونیست‌های GLP-1 اثرات ضدالتهابی دارند که ممکن است با عملکرد آنها بر روی سلول‌های غیرهپاتوسیتی در کبد میانجیگری شود. این فعالیت ضد التهابی آگونیست‌های GLP-1 یک حوزه ی امیدوارکننده برای بررسی و اکتشاف است، زیرا مسیرهای درمانی بیشتری را مستقل از مدیریت وزن پیشنهاد می‌کند.

نتیجه گیری

درمان‌های مبتنی بر GLP-1، از جمله کوآگونیست‌هایی که مسیرهای اضافی را هدف قرار می‌دهند، پتانسیل مدیریت بسیاری از مشکلات سلامتی را دارند که بسیاری از آنها بیماری های ثانویه ی ناشی از چاقی و اضافه وزن هستند. در مقابل، مکانیسم های متمایز این داروها ممکن است سایر مشکلات سلامت را بهبود بخشد. آگونیست های GLP-1 در کارآزمایی ها به خوبی تحمل شده اند، با عوارض جانبی عمدتاً محدود به علائم خفیف گوارشی، که مناسب بودن آنها را برای استفاده طولانی مدت نشان می دهد.

منبع:

https://www.news-medical.net/news/20241128/Expert-explores-the-expanding-applications-of-GLP1-therapies.aspx